Kullanıcı Deneyimi ile Kullanılabilirlik Arasındaki Fark Nedir?

“Kullanıcı Deneyimi” ve “Kullanılabilirlik” bugünlerde internet sektöründe ve seminerlerde sıkça duyduğumuz terimler arasında… Peki, nedir bu kullanıcı deneyimi ve kullanılabilirlik?

UX-Usability

Kullanıcı Deneyimi (UX: User Experience) kullanıcının ürünle iletişime geçtiği andır. Sonucunun rahatlık ve mutluluk olması hedeflenir.

Kullanılabilirlik (Usability) ise sunduğunuz ürün veya hizmetin kullanıcı tarafından kolay (basit) ve hızlı bir şekilde adaptasyonudur. Sonucunun verimlilik ve etkinlik olması hedeflenir.

Peki, iki konu birbirinden farklı mı?

Hayır. Kullanılabilirlik, kullanıcı deneyiminin önemli bir parçasıdır. Kullanıcı deneyiminin diğer önemli bazı parçaları da iş analizi, bilgi mimarisi, sistem mimarisi, potansiyel müşterilerin size erişimi ve içeriktir. Saydığımız parçaların kalite sonuçları kullanıcı deneyimini olumlu veya olumsuz sonuca götürür.

Kullanılabilirliğin kullanıcı deneyimine olan etkisini bir örnek ile anlatmak istiyorum.

Ağustos sıcağında susadınız ve bir kutu kola içmek istiyorsunuz.

Bu noktadan itibaren bakın kullanıcı deneyimi nasıl devreye giriyor:

Ağustos sıcağında buz gibi soğuk (üzerinde “soğuk içiniz” yazıyor) bir kutu light (çeşitlendirme sonrası kullanıcı tercihi) kola içmek istemeniz, ürünü en hızlı nereden (bakkal, market, benzinlik, evinizdeki buzdolabı vb.) bulabileceğinizi bilmeniz ve kolayı içtikten sonra sizde serinlik hissi bırakması, sizin deneyiminiz.

Hiçbir alet edevata gerek kalmadan kolayı açma halkasından kolayca (üzerinde nasıl açabileceğiniz piktogram ile çizilmiş) açmanız ise kullanılabilirliğe girer. Kolanın kolaylıkla açılıp içilebilir olması, ürünün kullanılabilir olduğunu gösterir.

Aynı zamanda bu kolanın asitli olması; cam, teneke veya plastikte sunulması; light, normal, zero gibi çeşitlemeye gidilmesi; sorunlarınızla bire-bir ilgilenilmesi için müşteri memnuniyet hattının olması yine kullanıcı deneyimini direkt etkileyen faktörlerdendir.

Sunduğumuz üründe kullanılabilirliğin yüksek olması iyi bir kullanıcı deneyimi için tek başına yeterli midir?

Hayır. Çünkü aynı başarıyı diğer bileşenlerle de göstermelisiniz. Çünkü içmek istediğiniz kutu kolanın asit oranının düşük olması ve bu sorunu iletmek istediğiniz müşteri memnuniyet hattına ulaşamamanız, kolay açılmış bir açma halkasının olumlu deneyimini yok edecektir.

Konuyu özetlemem gerekirse, kullanıcı deneyimi büyük resmi ifade eder; kullanılabilirlik ise bu büyük resmin önemli bir parçasıdır.

 

İrfan Gürvardar

 

irfangurvardar

Yorum ( 2 )
  1. Sencer Özokur
    9 Ocak 2015 at 08:53
    Cevapla

    Bir internet sitesinin kullanılabilirliği iyi ama kullanıcı deneyimi kötü olabilir mi? Ya da tam tersi kullanılabilirliği kötü ama kullanıcı deneyimi iyi olabilir mi?

    • İrfan Gürvardar
      22 Ocak 2015 at 15:27
      Cevapla

      Soru için teşekkürler.

      Bir örnek ile anlatmam gerekirse; herhangi bir e-ticaret sitesinde beğendiğiniz bir ürünü fiyatı düşünce size haber vermesi için takip ettiklerim listesine çok hızlı ve başarılı bir şekilde ekleyebilirsiniz. Bu işlem sonucunda hem kullanılabilirliği yüksek hem de iyi bir deneyim sunan bir site olarak değerlendirebilirsiniz.

      Ancak kullanıcı deneyimi uzun soluklu bir yolculuk olduğu için aldığınız bu aksiyonun sonunda ne beklediğiniz ve bu beklentinizin ne kadarının karşılandığı önemlidir.

      Fiyatında değişiklik olduğunda size haber verilmesi için listenize eklediğiniz ürünün fiyatı değiştiğinde site size haber veremiyorsa ve sizde fiyat değişikliğini siteyi ziyaret ettiğinizde gördüyseniz bu durum kötü bir kullanıcı deneyimine dönüşür.

Bir cevap bırakın