Kamu İnternet Sitelerinde Kullanıcı Deneyimi Yaşamak

Kamu internet sitelerinin vatandaşlara daha iyi bir kullanıcı deneyimi yaşatabilmesi amacıyla yapılan çalışmalar 10 yıldan uzun süredir devam ediyor. Kalkınma Bakanlığı tarafından yayınlanan 2006-2010 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı içerisinde (27 nolu eylem) ve yakın zamanda yayınlanan 2015-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı içerisinde (58 nolu eylem) kamu kurumlarının internet sitelerinin ve sundukları çevrimiçi hizmetlerin vatandaş odaklı olması gereğine özelikle vurgu yapılıyor.

Bu kapsamda başlatılan süreç, 2006 yılında TÜBİTAK tarafından hazırlanan “Kamu Kurumları İnternet Sitesi Kılavuzu” ve 2009 yılında TÜRKSAT tarafından hazırlatılan “Kamu Kurumları İnternet Siteleri Standartları ve Önerileri Rehberi” ile devam etti. Ancak kurumlarının internet sitelerinin kullanımına yönelik hazırlanan rehberlerin sürdürülebilirliğinin sağlanamaması ve rehberlerin gelişen teknolojiler ve yaklaşımlar doğrultusunda güncellenememesi, benzer çalışmaların belli aralıklarla tekrar tekrar yapılma ihtiyacını ortaya çıkardı. Yasal düzenlemeler anlamında Amerika Birleşik Devletleri’ndeki “Section 508” gibi düzenleyici bir uygulamaların halen daha hayata geçirilmemiş olması, yapılan çalışmaların etkinliğini azaltan önemli sebeplerin başında geliyor.

Kamu İnternet Siteleri Rehberi (KAMİS) Projesi

KAMIS Proje Logosu

Bu zincirin son halkası TÜBİTAK – BİLGEM – Yazılım Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (YTE) tarafından yürütülen Kamu İnternet Siteleri Rehberi (KAMİS) Projesi. Proje kapsamında;

  • Kamu kurumları internet sitelerine ilişkin kullanılabilirlik ve erişilebilirlik gibi ara yüzü ilgilendiren başlıklarda standart bir yaklaşımın oluşturulması,
  • Kamu hizmeti sunan kurumların daha kullanılabilir ve erişilebilir internet sitelerine sahip olmaları için farkındalıklarının artırılması,
  • Kamu internet sitelerinin kullanılabilirlik ve erişilebilirlik standartlarına uygun hale getirilmesinde yol gösterici olunması amaçlandı.

KAMİS Projesi ile ISO 9241-151 (İnsan-Sistem Etkileşiminin Ergonomisi Standartları) ve ISO 40500:2012 (WCAG – Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu) içerisinde yer alan maddelerin ve açıklamaların daha kolay anlaşılması amacıyla bir rehber doküman hazırlandı. Hazırlanan rehber, “İnternet Sitelerinde Kullanılabilirlik”, “Genel Özellikler”, “Görsel Tasarım ve Kullanıcı Arayüzü Özellikleri”, “Erişilebilirlik”, “Kamu İnternet Siteleri Mevzuat Bilgileri”, “Kullanılabilirlik Testleri ve Uygulamaları” bölümlerinden oluşuyor.

KAMİS Rehberi aynı zamanda Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından TSE K 318 nolu kriter olarak yayınlandı.

Bunun yanında, Proje Bilgilendirme Portali (www.kamis.gov.tr) üzerinden KAMİS Rehberi’nin paylaşılması, kamu internet siteleri kullanılabilirliği ve erişilebilirliği ile ilgili çalışmalara yer verilmesi, faydalı kaynakların ve bağlantıların paylaşılması, bilgilendirme dokümanları ve tanıtım materyallerinin sunulması hedefleniyor.

KAMIS-Web

 Öneriler

Uluslararası yaklaşımlara ve başarılı ülke örneklerine baktığımızda kamu kurumlarının daha kullanılabilir ve erişilebilir sitelere sahip olması, aşağıda sıralanan 4 ana başlıktaki çalışmaların hayata geçirilmesi ile sağlanabiliyor:

  1. Yasal Düzenleme: Öncelikle yasal bir düzenleme kaçınılmaz. Şu ana kadar Türkiye’de bu konuda yapılan yasal bir düzenleme olmaması nedeniyle atılması gereken adımlar kurumların kendi inisiyatiflerine bırakıldı.
  2. Kullanılabilirlik ve Erişilebilirlik Rehberi: KAMİS Rehberi, içeriği ve kapsamı bakımından bu konudaki ihtiyacı giderebilecek özelliklere sahip. Ancak, rehberin önceki rehberlerde olduğu gibi atıl duruma düşmemesi ve gelişen teknolojilere göre güncellenerek sürdürülebilirliğinin sağlanması büyük önem taşıyor.
  3. Bilgilendirme Portali: KAMİS projesi kapsamında geliştirilen kamis.gov.tr sitesi, kamu kurumlarının hazırlanan rehbere ve konuyla ilgili faydalı kaynaklara ulaşmaları açısından önemli. Ancak, sitenin ihtiyaç duyulan kaynaklara yönelik zengin içeriğe sahip olması ve yeni ihtiyaçlar doğrultusunda güncellenerek sürdürülebilirliğinin sağlanması büyük önem taşıyor.
  4. Farkındalık Çalışmaları: Kurumlara yönelik bilgilendirme çalışmalarının yoğun olarak yapılması gerekiyor. Kamu kurumlarında yönetici kademesinden web tasarımcılarına kadar, bu ekosistem içerisindeki tüm paydaşların bilgi ve farkındalık eksikliklerinin kapatılması, kurumların konuya bakış açılarını önemli ölçüde değiştirecektir.

Gelinen noktada kamu internet sitelerinde istenilen seviyede bir kullanıcı deneyimi yaşamanın mümkün olduğunu söylemek zor. Ancak, son yıllarda kamu kurumlarının gerek internet sitelerine gerekse de sundukları çevrimiçi hizmetlere önemli yatırımlar yaptıkları görülüyor. Yapılan çalışmaların karşılığını bulabilmesi ve kurumların hedef kitlelerine etkili, verimli ve memnun edici hizmetler sunabilmeleri açısından kararlı ve bütüncül adımların atılması gerekiyor.

Yavuz İnal

Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nden 2011 yılında doktora derecesini aldı. ODTÜ İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma Grubu'nda araştırmacı olarak yer aldı, insan bilgisayar etkileşimi ve etkileşimli oyun tasarımı konularında çalışmalarda bulundu. 2005 yılında Avusturya'da Fh-Joanneum Üniversitesi'nde kullanılabilirlik çalışmaları yaptı. Kamu kurumlarının web sitelerinin kullanıcı odaklı olmasını amaçlayan "Kamu İnternet Siteleri Rehberi (KAMİS)" Projesi'nde Proje Yöneticisi olarak görev aldı. Üniversitelerde "İnsan-Bilgisayar Etkileşimi" ve "Kullanıcı Arayüz Tasarımı" isimlerinde Yüksek Lisans dersleri veriyor. Kişisel web sayfası: http://www.yavuzinal.com/

Bir cevap bırakın